Potężne trzęsienia ziemi mogły przyczynić się do upadku kilku starożytnych cywilizacji - stwierdzili geofizycy podczas spotkania Amerykańskiej Unii Geofizycznej w San Francisco.

     Teorię wyjaśniającą nagłe znikanie starożytnych kultur - począwszy od starożytnej Troi po cywilizację Majów - w wyniku naturalnych katastrof opracował prof. Amos Nur, geofizyk z Uniwersytetu Stanforda w USA.

     "Dlaczego miejsca te zostały fizycznie zniszczone?" - zastanawiał się badacz. "Sądzę, że główną rolę odegrały tu naturalne katastrofy, zwłaszcza trzęsienia ziemi".

     Nur badał wschodnią część rejonu śródziemnomorskiego w końcowej fazie epoki brązu. Około 1200 r. p.n.e. znikły tamtejsze duże miasta - Troja, Mykeny i Knossos.

     Według wcześniejszych teorii do spustoszenia tych miast przyczyniły się tzw. "ludy morza" - rabujące i niszczące miasta.

     Nur uważa, że faktycznym powodem zniknięcia wielu ośrodków miejskich w latach 1225-1175 p.n.e. mogła być "nawałnica trzęsień ziemi".

     Obecni na spotkaniu eksperci zgodzili się, że trzęsienia ziemi mogły spowodować upadek także innych cywilizacji, np. Harappa w Indiach czy Majów.

     "Istnieje wiele informacji. Należy tylko odpowiednio je ułożyć" - mówiła Manika Prasad z Rock Physics Laboratory w Stanford. Wraz z Nurem bada ona upadek cywilizacji Harappa.

     Cywilizacja ta istniała w dolinie Indusu przez mniej więcej dwa tysiące lat. Zniknęła około 1900 r. p.n.e. Przyczyn zniknięcia tego ośrodka dopatrywano się w załamaniu się na tych terenach handlu lub w inwazji z północy ludów indoeuropejskich - Ariów.

     Nur i Prasad badali przeszłość sejsmiczną tego obszaru. Stwierdzili, że wybrzeże w pobliżu obecnej granicy Indii z Pakistanem było systematycznie nawiedzane przez trzęsienia ziemi.

     Przynajmniej jedno z tych trzęsień mogło zmienić ukształtowanie ziemi tak, że na jednej z największych rzek rejonu powstała naturalna tama. Zniszczyło to rolnictwo, później doprowadziło do powodzi, a ostatecznie zalało i zamuliło tamtejsze miasta.

     Robert Kovach z Uniwersytetu Stanforda za pomocą tej samej teorii wyjaśnia upadek Majów w Ameryce Środkowej po tzw. okresie klasycznym. Okres ten zakończył się nagle w IX w. n.e. opuszczeniem dwóch miast - Quirigua i Benque Viejo.

     Oba miasta - kulturalne centra w tym okresie - mogło zrównać z ziemią trzęsienie ziemi w strefie uskoków Chixoy-Polochic i Motagua - wynika z badań Kovacha.

     Nur sądzi, że coraz większa ilość danych sejsmologicznych i archeologicznych może doprowadzić do udowodnienia, że głównymi czynnikami zniknięcia tych cywilizacji były trzęsienia ziemi.

     "Na trzęsieniach ziemi najbardziej cierpią największe struktury" - podkreśla Nur. Według niego, niewielkie elity rządzące w ściśle hierarchicznych społeczeństwach mogły okazać się bezbronne w chaosie następującym po trzęsieniach.

Powrót do spisu