Pierwsze gwiazdy we Wszechświecie mogły mieć masę kilkaset razy większą od Słońca. Wszystkie znane nam gwiazdy mają masy nie większe niż ok. 100 MO (mas Słońca). Powyżej owej granicy są bardzo szybko "rozdmuchiwane" przez ciśnienie własnego promieniowania. Efekt "rozdmuchiwania" wykryto za pomocą symulacji numerycznych w gwiazdach o takim samym składzie jak Słońce. Przeświadczenie o nieistnieniu jakichkolwiek gwiazd o masach większych od granicznej utrzymywało się przez ponad 30 lat. Jego fałszywość wykazano dopiero przed kilkoma miesiącami dzięki nowym symulacjom przeprowadzonym w Ecole Normale Superieure w Lyonie i University of California w Santa Gruz.

     Wybuchająca dziś supernowa świeci tak jasno jak cała galaktyka. Wybuch jednej z pierwszych gwiazd powstałych we Wszechświecie mógłby przyćmić całe setki współczesnych galaktyk. Oprócz wodoru i helu Słońce zawiera pierwiastki cięższe od helu (zwane przez astrofizyków "metalami"), które zostały wytworzone przez poprzednie pokolenia gwiazd. W młodym Wszechświecie nie było jednak żadnych metali i pierwsze powstające w nim obiekty zawierały wyłącznie wodór i hel. Ku zaskoczeniu zespołów z Lyonu i Santa Cruz okazało się, że całkowicie pozbawiona metali gwiazda wodorowo-helowa jest stabilna przy masie nawet kilkuset MO. Stabilność tę utrzymuje przez kilka milionów lat, w ciągu których świeci dziesiątki milionów razy jaśniej niż Słońce i emituje olbrzymie ilości promieniowania ultrafioletowego. Jej spektakularny żywot ma jeszcze bardziej spektakularny kres: jest nim potężny wybuch, którego blask mógłby przyćmić całe setki współczesnych galaktyk. Gwiazda zostaje rozerwana, a impet wybuchu rozsiewa jej materię po obszarze o rozmiarach milionów lat świetlnych.

     Gwiazdowe olbrzymy z odległej przeszłości Wszechświata budzą żywe zainteresowanie przedstawicieli wielu specjalności astronomicznych. Coraz więcej obserwacji wskazuje bowiem na to, że materia międzygalaktyczna została zjonizowana i wzbogacona w metale, zanim we Wszechświecie pojawiła się dostateczna liczba "zwykłych" gwiazd. Do niedawna wszelkie próby objaśnienia tego faktu napotykały poważne trudności. Jeśli w młodym Wszechświecie rzeczywiście istniały gwiazdy-giganty, problem po prostu znika. Ponadto teoria przewiduje, że na miejscu eksplozji gwiazdy o masie większej od ok. 300 MO pozostaje czarna dziura o masie od kilkudziesięciu do ponad 100 MO. Pierwszą dziurę o takiej właśnie masie zaobserwowano kilka miesięcy temu w galaktyce M82
Powrót do spisu